خليل ملكي مَلكي درعالم سياست رضا همراز خ- خبيري خردمند عالي مقام به اسرار آگاه، اهل كرام ل- لبيب وحكيمي نبي مرتبت ز تحصيل؛ شاگرد از او شاد كام ي- يگانه مُسلط به هرفلسفه فصيحان همه پيش او بود رام ل- لبانش بسيم و نگاهش عميق مسلط به دلهاي هر خاص و عام م- مراد مريدان دانش پژوه چو پيغمبري بود كان پيام ل- لگام خرد در سرِ رَخشِ عقل به زير ركابش بهر كار رام ك- كيا مرد تبريزي مرد خيز كه شهري به ضرغام و ضيغم كنام ي- يدي داشت طولي به هر ايده اي خليلي به خلق و خدا خوشمرام. شيواي تبريزي خليل ملكي سياستمدار مشهور درسال ۱۲۸۰ شمسي در خانواده اي شناخته شده و مرفه، درشهري كه به شهراولين ها مُشتَهر است يعني تبريز، ديده به هستي گشود. پدرش مرحوم حاجي ميرزا فتحعلي، خود از مبارزان مشروطه بود، خليل ملكي درچنين خانواده اي نشو و نُما يافت. نقل است كه علائم هوش وذكاوت از دوران كودكي به نحوِ بارزي در وي مشهود بود. طولي نكشيد كه پدر، دست خليل را دردست معلم گذاشت و اين بار خليل كوچولو بود كه مي بايست سربلند از اين امتحان بيرون بيايد. چنان نيز شد. او مراحل ابتدائي را با نمراتي درخورِ توجه به اتمام رسانید و درسال ( ۱

غلامرضاآزادی « داش غلام مراغی » شرح حال،اشعار و نامه های منتشر نشده ای از طوطی مراغه ای یکشنبه سوم اردی بهشت 96 عصر با قرار قبلی به دیدار استاد غلامرضا آزادی شاعر و نویسنده پیشکسوت و طنّاز مراغی رفتم . مشارالیه اکنون جزء مسن ترین شاعران و نویسندگان آذربایجان ، علی الخصوص مراغه هستند که به حمدالله در صحت و سلامتی به سر می برند . استاد آزادی در اوّل اردی بهشت ماه 1304 شمسی در شهر تاریخی و قدیمی مراغه دیده به هستی گشودند . متاسفانه ایشان هرگز روی مادر خود را ندیده اند ! چرا که در دو سالگی بر اثر زایمان ، مادرشان فوت کرده و این داغ سنگین هنوز از پس سالها شاعر ما را رنجیده خاطر می کند . اگر چه از ایشان تاکنون تنها یک دفتر منتشر گردیده است اما بیست دو چهار دفتر کشکول مانند هنوز منتشر نشده باقی هستند که امید می رود روزی آنها نیز توفیق انتشار یابند. در دستنوشته های استاد ضمن اینکه از خاطرات تلخ و شیرین خود سخن می گوید فرازهایی نیز از تاریخ معاصر آذربایجان ، مکتوبات رد و بدل شده در بین دوستان ، حکایات خواندنی و ... بازگو می کند . به عنوان مثال ایشان در یکی از این نوشته ها از دیدار خود با مرحوم ژنرال کبیری وزیر پست و تلگراف و تلفن حکومت ملّی آذربایجان سخن به میان آورده و از پاکی و مناعت طبع او می گوید . یا خاطرات دیگری که هر خواننده را مجذوب خود می نماید . مثلاً ایشان در یکی از دفترهای خود

درویش بهرام علاف زاده رضا همراز من رحمتلی درویش بهرام علاف زاده نی ان آزی 32 ایل اولاردی تانیردیم . صاف – صداقت لی بیریسی ایدی . او 1345 ینجی ایل تبریزین شهناز خیاوانینین باشیندا اولان درویش لر محله سینده چوخ اوشاقلی بیر عائله ده آنادان اولموشدور. مکتب واختی چاتینجا آتاسی اونو مکتبه گوندرمیشدیر . آنجاق او درس له ایشی بیر بیرینه هاماش ائدردی . مکتب دن قایداندان سونرا آتاسی نین قنادی توکانیندا اونا یاردیمچی اولاردی . اقتصاد رشته سین باشا چاتدیراندان سونرا کیتابا ماراقلی اولوب ایشی بوراخیب کیتاب آل – وئرینه اوز گتیریر. بو ایللر او شعره داها ماراق گوستریب اوز آنا دیلینده گوزل شعرلرده یازیب ، اما بیریسینه بیر او قدر اوخومازدی . همین ایللر بهرام عرفان و تصوفه کونوللو اولوب اوز محله لرینده خلیفه یدالله نین یانیندا بیر سیرا درویش لیک رسم لرین ده مشق ائدیب ، نهایت قادریه سلسله سینه بیعت الی وئریر . او فقیرانه یاشامیندا هئچ بیر گلایه ائله مه یب ، یالنیز مطالعه ائتمه یه داها آرتیق ماراق گوسترردی . بیری ایله ایشی اولمازدی . سونرالار عائله قوردو . اما کیتابچی لیقدان ال چکمه دی. بئش گون بوندان اول زنگ آچیب کئفین خبرالاندا دئدیم « آقا شیخ یوخ سان ، از گورونورسن ؟ » او رحمتلی ایندی دئمه سین دئدی : »فلانی 11 گون ایدی مریض خانادا یاتمیشدیم . اوره یمه بیر بالاجا عمل ائله یب لر . اما ایندی یاخشی یام

مجله دنيا و دكتر تقي اراني درخشد از اراني شير خونسرد خرد در مكتب او دانش آموز كه جان در راه آزادي فدا كردش ابولقاسم لاهوتي رضا همراز مجلة ی تأثيرگذار «دنيا» و حيات سياسي اجتماعي مدير مسئول شجاع آن مرحوم دكتر تقي اراني يكي از مسائلي هستند كه براي هر خوانندهاي شايد اطلاع از آن خالي از لطف و فايده نباشد. مجلة پرمحتواي دنيا بيش از هفتاد سال قبل به توسط يك آذربايجاني و به همت جمعي از قلمزنان وقت، در اوج خفقان و اختناق رضاشاهي توانست تشنگان مطالعه از مسائل سياسي، فلسفي و علمي را سيراب نمايد. باقر مومني در مورد «دنيا»ي اراني نظري جالب دارد. وي مينويسد كه «امروزه پس از هفتاد سال، وجود جثهاي كوچك پديدهايست بزرگ كه نه تنها اهميتي تاريخي دارد بلكه مطالب آن، همانند خودِ بنيانگذارش همچنان زنده است»1 اولين شماره اين مجلة ی پربار در اول بهمن ماه 1312 در تهران منتشر شد. قيمت اشتراك ساليانه 20 ريال، قيمت تك شماره دو ريال و آدرس آن در طهران، چهارراه وزارت جنگ، مطبعه اطلاعات بود. انور خامهاي يكي از افراد موسوم به 53 نفر در مورد هيئت تحريريه مجلة دنيا مينويسد كه: «هيئت تحريريه مجله را دكتر اراني، [ايرج] اسكندري و [بزرگ] علوي تشكيل ميدادند. مطالب مجله بر دو بخش تقسيم ميشد. يك بخش مطلب اصلي كه بيان اصول تئوري ماركسيسم بود بطور سربسته و در لفافه و بخش ديگر

حاج حسین صحاف رضا همراز ... ولی نظیر « فضولی » است « خازن » و « صراف » چنانکه تالی « لعلی » ،« کریمی » و « صحاف » اوستاد شهریار رحمتلی حاج حسین آقا جنتی مقام «صحاف » آذربایجان و تبریزین آدلی – سانلی و نئچه جهت لی شاعیرلریندن اولموشدور . او ،یانیقلی مرثیه لر، هجو ،طنز ، میللی شعرلر و گوزل غزللر یازمیشدیر . بو شاعیرین مرثیه لر ی دونه – دونه چاپ اولسادا ، تاسف له باشقا شعرلری بو گونه کیمی گون ایشیغینا چیخا بیلمه میشلر . او ، ائله کیچیک یاشلاریندان اوز بویوک قارداشی رحمتلی حاج حسن آقا قمری «فردوسی کیتابخاناسینین بانی سی » دن ایلکین درس لرین اویره نیب ، اسکی اصول ایله اداره اولونان مکتب لرده تحصیلین دوام وئرمیشدیر . رحمتلی صحاف 11 یاشیندا قارداشی نین آچدیغی « کتابفروشی » توکانینا آیاغی آچیلیب ، کیتابلا داها آرتیق اونس تاپمیشدیر . بو الفت سبب اولموشدور کی گنج محمد حسین 15 یاشار شعر دئمه یه باشلاسین . شاعیریمیز ایکی دیللده شعر دئسه ده آنجاق شعرلرینین بیر چوخو اوز آنا دیلینده اولوب ، آز بیر حیصصه سی ایسه فارسجا اولموشلار . 1315 ینجی ایلده فرهنگ و معاریف اداره سینه استخدام اولان شاعیر ، 1337 ینجی ایل تقاعد مقامینا دا ال چاتا بیلیر .حاج حسین آغا صحاف میللی حوکومت چاغلاری ، بو حوکومته قوشولوب ، اوز آتشین شعرلری ایله خالقینین قوللوغوندا اولا بی

تبریزلی زایرین غزللریندن رضا همراز … بسان « حزین » و « دلسوز » و « وافی » و« زایر » « شهاب» و « پرغم » و « حاجی خلیفه » و « صابر » ولی به سوز سخن آنکه دیدم از همه پیش به عهد طفلی من بود نام او « دلریش » اوستاد شهریار بویوک شاعیریمیز کریم آقا صافی نین اجتماعی – سیاسی ، هابئله غزللری نشر اولاندان سونرا بو گونلرنه ایسه مرثیه آدی ایله تانینان شاعیرلریمیزین لیریک شعرلری بیر به بیر ده الیمه چاتیر . سن دئمه اونلارین روح لارینین مندن ایستک لری بودور کی ، آی جانیم بیز یالنیز نوحه یازماغا کیفایت ائتمه میشیک ! یئرلی یئرینده هر جور شعر یازماغا دا اوز گتیریب ، یازمیشیق . سیز الله بیزی اونوتمایین . آخی بیزیم سیز ادبیاتچی لاردان سووای کیمیمیز وار ؟ بیزیم آدیمیزین دیری قالماسی سیزین بورجوز دور ! کریم آقا صافی نین دادلی – دوزلو غزللرینین طامی هله داماغیمدان چکیلمه میشدیر کی دوستلاین بیریسی زنگ آچیب سوروشدو - آی بالا سن ایللر قاباق دلریشه عاید بیر شئی لر یازمیشدین او منه یامان لازیم اولوب. سن الله اونو تاپ ، من بیر اوخویوم لازیمیم دی ! داشینماق عرفه سینده اولدوغوموزا رغماً اونو آرایب – آختاریب ، نهایت تاپاندان سونرا کی 80 ینجی ایل او دورون چوخ اوخوخان هفته لیگی « شمس تبریز » ده نشر اولونموشدور ، تکرار گوز گزدیردیکده گوردوم بوگون اونا علاوه ائتمه یه

اوستاد میر حسین قولو ریاحی فر دونیاسین دگیشدی

الدیغیمیز آجی خبر اساسیندا اوستاد میر حسین قولو ریاحی فر « سید » دونن تبریزده دونیاسین دگیشمیشدی . بو شریف انسان ایللر بویو یکانات ، مرند و سونرالار تبریزده یاشاییب اوزوندن دیرلی اثرلرده یادیگار قویموشدور . او داهی نین اثرلری بیر طرفده ، اوزونون ادب - ارکانلی اولماسی سبب اولموشدور کی دوست لارینین سایی گونو گوندن آرتسین . بو ادبی دوستوموزا تعالی تعالی دان رحمت دیله یب ، قالانلارینا باش ساغلیغی وئریریک .

نیم تاج سلماسی شاعره ای بدون دفتر و دیوان رضا همراز شهر سلماس به لحاظ تاریخی و پنانسیلهای کشاورزی ، یکی از شهرهای مستعد آذربایجان می باشد که در تاریخ معاصر بلایا و مصائب ارضی و سماوی بی شماری را نیز شاهد بوده است . وجود دانشمندان ، شاعران و بزرگان چندی آوازه این شهر را توانسته به بیرون از مرزها نیز ببرد . یکی از بزرگان و نو اندیشان سلماس که زمانی نام و آوازه اش شهره در آفاق گردیده بود مرحومه نیمتاج خانم سلماسی بود که با به یادگار گذاشتن تنها دو قطعه شعر توانست نام نامی خود را به تاریخ حک نماید . این بانوی بزرگوار در سال 1285 شمسی یعنی سالی که فرمان مشروطیت امضاء گردید در یکی از روستاهای سرسبز لکستان - سلماس به نام « سلطان احمد» از پدری یوسف نام و مادری نرگس معروف به « آغا خانم » دیده به هستی گشود . چنانکه نوشته اند « پدرش مسعود لکستانی مشهور به مسعود دیوان در حمله اشرار و قشون اسماعیل آقا سمیتقو به لکستان سلماس فرمانده مدافعان روستای قره قشلاق بود . عاقبت پس از مدتی مدافعه و مقاومت برای اینکه به دست دشمنان نیفتد خودکشی نمود » نیمتاج خانم در دامان چنان پدری نشو و نما یافت و چون خود در هجوم اشرار و یاغیان اسماعیل آقا سمیتقو و جلو های مهاجم شاهد و ناظر بود و از دستش چیزی بر نمی آمد نهایتاً به سرودن اشعار کفایت نمود . آن هم چه اشعار آبداری که در کمترین زمان ممکن دست به دست گشت و اکثر